Bayilik Nedir? Türleri, Şartları ve Franchise'tan Farkı
Bayilik nedir, nasıl işler? Bayilik türleri, genel bayilik şartları, franchise ile farkları, avantajları ve riskleriyle kısa ve net rehber.
Franchise'ı ayrıntılı öğrenmek için franchise nedir rehberine bakabilirsiniz.
Bu kavramlar sıkça karıştırılır. Temel fark, ürünün mülkiyetinin kimde olduğu ve kazancın nereden geldiğidir:
Türkiye'de bayilik için ayrı bir "bayilik kanunu" yoktur. Sözleşmeler genel olarak Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu (acentelik hükümleri kıyasen uygulanabilir) ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde değerlendirilir. Münhasır bölge, rekabet yasağı ve tek elden alım zorunluluğu gibi hükümler, Rekabet Kurumu'nun dikey anlaşmalara ilişkin grup muafiyeti kurallarına uygun olmalıdır. Örneğin süresi belirsiz veya çok uzun rekabet yasakları sorun doğurabilir. Sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka bir avukata inceletin.
Bazı firmalar bir şehir ya da bölge için bölge bayisi belirler, bölge bayisi de kendi altında alt bayiler çalıştırır. Bu model daha yüksek sermaye ister ama bölgenin tamamından gelir sağlar. Ayrıntılar için bölge bayiliği ve alt bayilik rehberine bakın.
İçindekiler
- Bayilik nedir?
- Bayilik nasıl işler?
- Bayilik türleri
- Bayilik ile franchise farkı
- Genel bayilik şartları
- Bayi, distribütör, acente ve yetkili satıcı: kim kimdir?
- Bayilik sözleşmesinin hukuki çerçevesi
- Bölge bayiliği ve alt bayilik
- Bayilik maliyeti neye göre değişir?
- Avantajlar ve riskler
- Bayilik almadan önce 5 adım
Sıkça sorulan sorular
Bayilik ne demek?
Bayilik, bir üretici veya markanın ürünlerini belirli bir bölgede, kendi adına ve hesabına satma hakkının bir işletmeye verilmesidir. Bayi ürünleri alıp satar, kârını alış ve satış fiyatı arasındaki farktan elde eder.
Bayilik şartları nelerdir?
Firmaya göre değişmekle birlikte genellikle uygun lokasyon, belirli bir sermaye, şirket veya şahıs işletmesi kaydı, teminat, asgari alım taahhüdü ve markanın standartlarına uyum istenir.
Bayilik ile franchise aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Franchise'ta marka, işletme sistemi, eğitim ve sürekli destek birlikte verilir ve genellikle royalty ödenir. Klasik bayilikte ise asıl konu ürün satış hakkıdır.
Bayi ile acente arasındaki fark nedir?
Bayi ürünü kendi hesabına alıp satar ve alış-satış farkından kazanır. Acente ise satışı firma adına yapar, ürünün mülkiyeti firmada kalır ve acente komisyon alır.
Türkiye'de bayilik için özel bir kanun var mı?
Ayrı bir bayilik kanunu yoktur. Sözleşmeler Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Rekabet Kanunu çerçevesinde değerlendirilir; rekabet yasağı ve münhasır bölge hükümleri rekabet kurallarına uygun olmalıdır.